Doctor, my eyes.Tell me what is wrong?

One blog every week, dedicated to the health,food, lifestyle wellness and Ayurveda , is what I am following religiously from almost 1.5 years now. The subject was never the issue.

So many things to pen yet and so many subjects ,topics requests pour in from readers everyday.

But today I  sat almost for two hour and couldn’t decide a single topic or could type a single word.A typical block I was experiencing in my mind. Music is always a solution in such situation for me.

Yes I  switched to it and read some beautiful poems,heard some great band’s tracks.

I came across some really sensitive,meaningful,disturbing but beautiful songs.

When its poem or song we always think of Rain,Love,beauty, nature,fun,relation ,heartbreak etc.

Have you ever read,heard or imagine a poem or a song on a doctor and patient.

I did.Somehow I  felt like I must share them with the readers.sharing two songs on the one of the most important person in your life .YES,A DOCTOR!!

So no typical health blog this week. Lets enjoy the magic of words and lyrics.

The pain ,the illness every time may not be necessarily  physical.The mind, the brain and the burden game is always on in human.

This song speaks up the psychological aspect of patients complaints. The eyes are his tools to experience the good and bad in the world. And now filled with  various emotional turbulence he complaints about his eyes.

A perfect kaleidoscope of emotions every doctor should consider while treating!

A beautiful song

Doctor, my eyes have seen the years
And the slow parade of fears without crying
Now I want to understand

I have done all that I could
To see the evil and the good without hiding
You must help me if you can

Doctor, my eyes
Tell me what is wrong
Was I unwise to leave them open for so long

‘Cause I have wandered through this world
And as each moment has unfurled
I’ve been waiting to awaken from these dreams

People go just where they will
I never noticed them until I got this feeling
That it’s later than it seems

Doctor, my eyes
Tell me what you see
I hear their cries
Just say if it’s too late for me

Doctor, my eyes
Cannot see the sky
Is this the prize
For having learned how not to cry


Published by
Lyrics © Universal Music Publishing Group

The second song below has so many stories, meaning and various versions of lyrics too. The original lyric by UFO is put here.

Imagine a helpless drug addict fully under the control of the substance abuse.What must he/she be pleading or thinking when he or she visits the doc for help?

In the following song the word She is not used as female or girlfriend or love. She is the addiction in this song.

Hope you feel the pain through this one classics of UFO band released in 1983.

Album: In To The Gap.

Artists: Thompson Twins.

“Doctor, Doctor”
(originally by UFO)

Doctor doctor, please, don’t you know I’m goin’ fast
Doctor doctor, please, don’t you know I just can’t live
She walked up to me and really stole my heart
And then she started to take my body apart[Chorus:]
Livin’ lovin’ I’m on the run
So far away from you
Livin’ lovin’ I’m on the run
So far away from you

Doctor doctor, please, don’t you know I just can’t live
Doctor doctor, please, don’t you know I’m goin’ fast
It’s only just a moment
She’s turning paranoid
That’s not a situation for a nervous boy

Doctor doctor, please, don’t you know I’m goin’ fast
Doctor doctor, please, don’t you know I just can’t live
But you look so angry as I crawled across your floor
She’s got the strength, and I can’t take any more


Doctor doctor, please, don’t you know I’m goin’ fast
Doctor doctor, please, don’t you know I just can’t live
But you look so angry as I crawled across your floor
She’s got the strength, and I can’t take any more

Image result for doctor patient communication
Yes,the doctors always hold the patient’s hand in the roller coaster ride of the illness! All you have to do is trust!
Hope you like these two songs.

The bubbly,frizzy, sweet addiction!!

Are parents killing their kids with kindness? Are they making their own kids addicted? Do you offer sweet poison to your little one because you love and can’t say NO to her or him?

Somewhere I read the quote “Soda: Tobacco of the 21st century”.

Résultat d’images pour images kids drinking soda

Soda a sweet, bubbly, frizzy sea drowning the kids deep to suffer! 

Initially I thought everybody does know the ill effects of soda/aerated drinks/soft drinks/ Coke/Pepsi etc. And it may not need a separate article until I saw something really disturbing one day on traffic signal. A very sweet girl around only 3 years old with a can in her hand sitting very comfortably in her luxury car was teasing me with cute naughty expressions while sipping on her Coke.

Her mother smiled back at me and conveyed her apologies through her expressions. I was doing thumbs down to her with a funny face looking at her ‘can’ which she failed to understand. Her mother hopefully may have understood my thumbs down act. Traffic light turned green and our teasing game stopped. But that incident made me think, why? Why soft drink to such a small girl? Why soft drink to any child of any age?

As an adult with enough maturity to understand what is good and bad, if you want to play with your health, play. But nobody has right to do the same with the children.

Sad but true almost three generations had sank in the ocean of soft drinks. Hands full of fast food and a can of Soda! Unfortunately we Indians too walked far long on the path following the foot prints of Americans.

Do you know when your kid hold the can of cold drink what exactly he or she is holding in hand?

Résultat d’images pour kids obesity and soda

The toxic contents of soda:

  • Caffeine, sugar, high fructose corn syrup, artificial flavors and colors, phosphoric acid and other acids, Carbon Di oxide, sometimes pesticides are some of the contents in any Soda. All are highly dangerous to the health and have no good role on the human or any living body.
  • The cancer causing 4-MEI though banned still is used in some soft drinks especially Pepsi.
  • Some brands use aborted human babies to enhance and give the typical taste to the soft drink. This is the most disgusting thing to read for any one. HEK-293 is the code of the content. The dead human babies kidney cells are used to stimulate a typical taste bud protein on human tongue. Synomex and PepsiCo are the brands that uses this for sure.

Do you know what happen to your body in the first 60 minutes, after you drink Soda/Pepsi/Coke or other soft drinks?

 In The First

  • 10 minutes: 10 teaspoons of sugar reach in body (10 teaspoon is much higher amount to consume in one dose )If you try to consume so much sugar with only water you will vomit immediately but the phosphoric acid and other flavors in Soda suppress this allowing the sugar remain in body. This is against nature and body response obviously.
  • 20 minutes: Sudden increased sugar causes an insulin burst. Liver can’t tolerate so much sugar in the blood and turn it into the fat.
  • 40 minutes: Caffeine absorption is complete. Your pupils dilate, your blood pressure rises, and as a response your liver dumps more sugar into your bloodstream. Ideally so much sugar should make you feel little drowsy but particular receptors in the brain is blocked and you don’t feel drowsy. Instead you feel stimulated or energetic for some time. Yes, you are right the same effect that a small peg of Whisky, Vodaka or any other alcohol shows on body. Remember we are talking about children here. Got the seriousness of the topic?
  • 45 minutes: The body ups your dopamine production stimulating the pleasure centers of your brain. By the way ,exactly the same way heroin (drug) works, and Caffeine works here as strong false mood maker or psycho stimulant in the medical language. Sounds little scary?
  • 60 minutes: The phosphoric acid in Soda takes Calcium, Magnesium and Zinc in intestine, increasing the metabolic rate. High doses of sugar and artificial sweeteners also increase the urinary excretion of calcium resulting in Calcium as well as above mentioned minerals deficiency. These minerals in your intestine were supposed to go to the bones and joints to make them strong. Instead Soda is throwing them out of the body through the urine. More scary right?

Now imagine the consequences if you or your child drinks soda regularly or even occasionally too!

Résultat d’images pour kids obesity and soda

Bitter facts of sweet Soda

  • Zero nutritional value: Useless calories and zero nutrition soda on other hand suppress the digestion and appetite of the child. Regular soda taker kids eat less and many times observed to suffer from Vitamin A, B, Magnesium,Zink and Calcium deficiency.
  • Child can become addictive to Soda: The caffeine in the soda or soft drinks is supposed to be the most commonly used addictive substance in soda industry. Caffeine dependency is more fast and serious in children. Mood changes or altered moods or aggressive behavior are the results of caffeine addiction in soft drinks. Coke contains cocaine which is drug.
  • Soda can cause behavioral problems in children: Caffeine, sugar, artificial flavors, blood sugar spikes in body are some of the reasons for it. Lack of attention, concentration, aggressiveness and withdrawing behavior are observed in children having soft drinks/Soda frequently.
  • Bone health: We already saw how Calcium is thrown away causing weak bone health and calcium deficiency.Phosporus in more amounts in soda further damages the bones. Teeth are literally eaten by Soda causing decay due to over sweetness and other oral hygine issues.
  • Obesity, diabetes and heart diseases: Soda directly leads to the childhood obesity, diabetes and some other heart diseases.

Are these enough reasons for all of those who drink soft drinks/Soda or offer it to their kids, to stop consuming it?


Résultat d’images pour kids obesity and soda

  • Discourage the consumption of soda in early age as later on kids got addicted to it. Develop good food habits as earliest of the age as possible.
  • Replace the Soda/soft drinks with the healthy options like coconut water, fruit juice, buttermilk, fresh lemonade etc
  • Parents are the role model so do not drink soda or soft drink at least in front of the kids.
  • Food and beverages together is a bad idea. Water is the best thing one can have with food.
  • Don’t drink fruit juice, tea, coffee or soft drinks along with food.
  • Do not let the kids blackmail you emotionally. Be strict and firm with your stand. You are doing for the better of your kid. Learn to say NO firmly to your kids when it is the question of their health.

I have not covered the topics like how the soft drinks industry destroyed the whole generation’s health and the economy behind it and its close relation with health and medicine industry and policies of nation. The reason is, I am more concerned with the health of people around me rather than some economic or political scandal.

To educate my readers about the facts that some of you may not know before is the purpose of this article. I am worried for small towns. The Soda industry suffering huge loss in America and other big countries and metro cities in India and some other countries. To overcome the loss these companies are targeting the small towns and less aware customers. The funda to captures the hearts of innocent rather ignorant I will say, is the same, advertisement. Bollywood actors and actresses getting paid huge money to destroy the health of their fans, followers and loving people.

God save this mind set and innocent people.

(The write up belongs to Dr.Rupali Panse.The images and some data and facts are derived from authorised sources.Do not change the original article while sharing or reposting it.)


Beauty,Media & Ayurveda!

सौंदर्य ,मीडिया आणि बळजबरीचा आयुर्वेद!
आज सगळ्यात जास्त एनकॅश जो विषय होतो ते सौंदर्य, जनमानसावर सर्वात जास्त प्रभाव टाकणारे माध्यम मीडिया आणि ज्याच्या नुसत्या नावाने काहीही खपू शकते असा बिचारा आयुर्वेद हे तीन वर वर काहीच संबंध नसणारे टोकाचे विषय आज जाणून बुजून ,ठरवून एकत्र आणले गेले आहेत. मिलियन डॉलर मार्केट आणि कोर्पोरेट स्ट्रॅटेजी ची माया!
कमीत कमी शब्दात हा विषय पोचवण्याचा प्रयत्न करतेय,लिहत गेले तर पुस्तक सहज होईल यावर!
सौंदर्य म्हणजे काय ? गोरी त्वचा (मुलींची आणि हल्ली मुलांची देखील) हि सर्रास व्याख्या आज सौंदर्याची झालीये, नव्हे ती जाणूनबुजून करण्यात आलीये आणि आज आपल्याला पटायला देखील लागलीये.आज नव्हे तर पिढ्यानपिढ्या समाजमत असे होत गेलेय. समाजातील याच चुकीच्या रुजलेल्या रुढीची परिणती सौंदर्य निर्मिती क्षेत्रातील अफाट वाढीत होतेय नव्हे झालीये. माणसाला वाटणारे ‘शॉर्ट कट’ चे आकर्षण हा एक शापच म्हणायला हवा.काही आठवडे क्रीम लावा नि गोरे व्हा ,आयुष्य इतके सोपे असते का?परंतु मिनिटं मिनिटाला लागणाऱ्या TV वरील जाहिराती, पानं च्या पानं भरून गोरीपान कांती दाखवणारी गोरेपणाच्या क्रीम ची मॉडेल यासारख्या गोष्टींचा इतका भडीमार सतत होतो कि ते पटायला लागते, खरे वाटायला लागते.कारण जाहिरात करणारे कुठेतरी आपलेच आदर्श असतात,हिरो आणि हिरोईन! सौंदर्यवर्धक उत्पादकांचा टार्गेट ऑडियन्स सहज या फसव्या जगाला बळी पडतो.
खरे सौंदर्य काय? मुलींमध्ये वयानुसार सहज होणारी शारीरिक मानसिक वाढ, स्त्रीसुलभ भाव व जबाबदारी, निकोप शरीर आणि मन ,आत्मविश्वास आणि सर्वात महत्वाचे स्वतःला स्वतःच्या गुण दोषांसकट स्वीकारून स्वतःमध्ये एक माणूस म्हणून बदल घडवणे, हे खरे सौंदर्य होय. तसेच मुलांमध्ये व्यायाम करून कमावलेले उत्तम शरीर, वाढत्या वयानुसार एक व्यक्ती म्हणून असलेले समाजभान, जबाबदारी,साहसी खेळ,समाजाला उपद्रव नाही तर अभिमान वाटेल असे वागणे म्हणजे खरे सौंदर्य होय.क्रीम फासून गोरे होण्यासाठी केलेला केविलवाणा प्रयत्न म्हणजे तारुण्याचा अपमान च होय.
या सगळ्यात मीडिया चा काय रोल?

 मीडिया मध्ये प्रिंट मीडिया(म्हणजे वृत्तपत्र,मासिक,साहित्य इत्यादी),audiovisual मीडिया ज्यात TV ,चित्रपट इत्यादी येतात या गोष्टींचा youth ,तरुण वर्गावर सर्वात जास्त प्रभाव असतो. एखाद्या समाजाचे मत तयार करणे ,थोडक्यात समाजावर संस्कार करण्याचे काम मीडिया करत असतो. त्यामुळेच मीडिया चा ह्या सर्वात खूप महत्वाचा रोल आहे.
स्त्रीवर्गाची स्वतःबद्दलची मानसिकता आणि पुरुषांची स्त्रियांबद्दलची मानसिकता घडवण्याचे दुर्दैवाने बिघडवण्याकडेच आज मीडियाचा  कल दिसतोय.गोरा रंग या एकाच निकषावर स्त्रीचे सौंदर्य मोजून तिचे स्वत्व,कर्तृत्व,गुण,शारीरिक मानसिक बौद्धिक क्षमता या सगळ्या गोष्टी फुटकळ ठरवण्याचे काम आज मीडिया करताना दिसते.तुमचा रंग सावळा, निमगोरा ,गव्हाळ किंवा काळा असूच शकत नाही का?. क्रीम लावून गोरे झाला नाहीत तर नोकरी मिळणार नाही, नवरा मुलगा नकार देणार, गर्लफ्रेंड दुसऱ्याबरोबर गाडीवर निघून जाणार इतक्या खालच्या दर्जाच्या जाहिराती आज आपण रोज शांतपणे बघतोय. कारण आपण या गोष्टीचा स्वीकार केलाय.किशोरवयीन बदलांना सामोरे जाणारी तरुण पिढी,भविष्यकाळाची अनिश्चितता,सारासार विचार करण्याइतपत न आलेली maturityविरुद्ध लिंगी व्यक्तीबद्दलचे वाटणारे आकर्षण, व्यसनाधीनता याबरोबरच गोरेपणा चा दबाव यामुळे सहज या विचारांना बळी पडते.
एखाद्या अतिशय संवेदनशील चित्रपटातील आवश्यक आणि अतिसंवेदनशील सीन सेन्सॉरच्या नावाखाली कापला जातो आणि या अतिसुमार दर्जाच्या जाहिराती ज्या आज समाजातील स्त्रीचे इतके बीभत्स चित्रण, प्रतिमा तयार करताय ते आपण रोज कुटुंबासोबत बसून बघतोय. का ?कॉर्पोरेट स्ट्रॅटजी आणि मिलियन डॉलर मार्केट! या जायंट इंडस्ट्रीचा मीडियावरील आर्थिक होल्ड इतका आहे कि समाजाच्या मनाचे,सारासार बुद्धीचे,नैतिकतेचे स्वास्थ्य जपणे ,वाढवणे हा उद्देष असलेले वृत्तपत्र, दूरचित्रवाणी, चित्रपट,साहित्य आज कस्टमर base  तयार करताय. समाजप्रबोधन हे मीडिया चे ध्येय मीडिया साफ विसरत चाललीये.मीडिया ने रुजवेलेले सौंदर्याचे निकष आणि स्त्रीची चुकीची इमेज हि आज तरुण पुरुष वर्गाची स्त्रीबद्दलची अतिशय भयानक आणि चुकीची मानसिकता, त्यातून होणारे  परिणाम, गुन्हे इतपत गंभीर आहे, याचा आपण कधी विचार करतो का? एक गोरेपणाची जाहिरात वेगवगेळ्या समाजातील घटकांवर किती विपरीत परिणाम करू शकते. सावळा, काळा रंग असलेल्या मुलींना  स्वतःला स्वीकारून ह्या सगळ्या चुकीच्या रूढ प्रवाहाविरुद्ध जायला किती त्रास होत असेल ह्याची कल्पना न केलेलीच बरी. तर सौंदर्य क्षेत्र आणि मीडिया यांचा हा असा संबंध आहे.
आता या सगळ्यात आयुर्वेद कसा आला ?
सर्वप्रथम काही गोष्टी स्पष्ट करूयात. आयुर्वेदात गोरा रंग इत्यादी ला अजिबात महत्व दिले नाही. गोरा रंग होण्याचे नुसखे हे आयुर्वेद नाही सांगत. ते आयुर्वेदाच्या नावाखाली चुकीच्या पद्धतीने व्यवसाय करणारे सांगत असावेत.आयुर्वेदात वर्ण म्हणजे रंग याचा उल्लेख प्राकृत म्हणजे नॉर्मल आणि अप्राकृत म्हणजे ऍबनॉर्मल असा आलाय. त्वचेच्या आरोग्याचे आणि काळ्या गोऱ्या व इतर रंगाचे वर्णन प्रकृती, वेगवेगळ्या धांतूंची सारता किंवा एखाद्या व्याधीत मनुष्याच्या रंग कसा फिकट, पांढरा, पिवळा इत्यादी होतो असे काही उल्लेख आहेत.आणि त्या अनुषंगाने काय उपाय करावे म्हणजे मनुष्याचा पूर्वीचा रंग व्याधी जाऊन परत येईल असे होय. त्वचेचे विकार आणि आरोग्य हा विषय आयुर्वेद उत्तमपणे निश्चित हाताळतो परंतु त्वचेला गोरे करणे असा कुठेही उल्लेख नाही. त्वचेच्या आरोग्याकरिता आहार, विहार आणि औषधी अशी योजना वर्णन केली आहे. सहा आठवड्यांचे fairness क्रीम हि आयुर्वेदाची नीती नव्हे .
परंतु सौदर्य वर्धक उत्पादनांमध्ये वापरलेल्या रसायनांचे जसजसे गंभीर side effects दिसायला लागले तसतसे अपायरहित आयुर्वेदाची मदत किंबहुना कुबडी या कंपन्याना घ्यावी लागली. आणि मग सुरु झाला हर्बल क्रीम चा प्रवास.आधी काय कुंकुमादी तेल युक्त, मग काय केसर,आता काय मोती युक्त ,मग काय सोने युक्त आणि तो वाढतोय आणि आपण खऱ्या अर्थाने व्हिक्टिम बनतोय.हर्बल बिरबल हा माझा हर्बल उत्पादनांवर प्रकाश टाकणारा लेख मी मागेच सविस्तर लिहलाय तेंव्हा इथे विस्तृत लिहीत नाही.वर्डप्रेस वर अवश्य वाचा.
तर गोरा रंग म्हणजे सौंदर्य अशी ठरवून केली गेलेली चुकीची व्याख्या ,मीडियाला हाताशी धरून तिला अजून खतपाणी आणि त्यामुळे स्त्रीवर्गाचे झालेले कायमचे न भरून येणारे नुकसान आणि या सगळ्यात सोयीस्कर वापरलेले गेलेले आयुर्वेद शास्त्र हे सगळं फक्त आणि फक्त व्यवसाय आणि त्याच्याशी संबंधित खेळींचा भाग आहे.
माझा वाचकवर्ग सौंदर्याची अशी चुकीची व्याख्या यापुढे कधीच स्वीकारणार आणि अशी मला खात्री आहे. हा लेख समाजात एक लहानसा का होईना पण चांगला बदल घडवेल अशी प्रामाणिक इच्छा!

What does ‘Charak Samhita’ offer, thousand years ago even before the modern medicine was conceived?

  1. The first to introduce the concept and definition of health and further include physical and psychological health as whole health.
  2. Charak samhita is globally accepted as the first literature to introduce the concept of metabolism,digestion, immunity and etiology
  3. The concept of eight stages of diseases from inception to culmination.
  4. First to address the role of psychology in the pathology of various physical and mental diseases
  5. It elaborates the classification and properties  of natural minerals, animal derived and plant derived elements.
  6. It states Medical ethics,Etiquette for  doctors as well as for patients.
  7. A thorough and holistic approach towards food for maintaining health.Description and detailed analysis with properties of almost all edible things present on earth in that era.
  8. The pioneer of unique idea of personal hygiene and community health.
  9. Interdependence of season,geography,health ,diseases and the preventative measures  by adapting the right lifestyle and food habits.
  10. Concept of prakriti(constitution of body )which is the essence of Ayurveda science.
  11. Concept of macro and micro digestion and tissue metabolism.
  12. Description of non suppressible urges and their role in causing various diseases (One should not hold natural urges like urination,defecation, sneezing,burp,tears,coughing etc)
  13. Description of suppressible urges like ill thinking, talking or deeds.(Now this is globally accepted as Cognitive Behavioral therapy for psychological health.)
  14. Almost all about the exercise and everything related to the exercise and acquired physical fitness.
  15. Method of gradual acquirement of wholesome and withdrawal of unwholesome habits (De-addiction in simple language)
  16.  Preventive methods of endogenous(those diseases who are caused due to pathology in body)
  17. Causes,treatment of endogenous mental diseases. (The unique concept Ayurveda offered to modern psychology field)
  18. Description and role of sense organs in physical and psychological health.
  19. Qualities of physician,qualities of nursing staff, qualities of medicinal drug and qualities of patients too.(A real need to overview in society today is described thousands of years ago)
  20.  Diagnosis and Prognosis ( easily curable,hard to cure, non curable diseases etc)
  21.  Four fold clinical methods of investigations (Signs of authority,direct observation,interference and reasoning )
  22. Three pursuits that fulfill and even decide the overall health (pursuit for life, pursuit of wealth, pursuit of future consequences)
  23. Theory of self destruction( Swabhavoparamovaad)
  24. The origin of basic six taste present in more or less in every element.
  25. Dietetic incompatibilities.
  26. Concept of epidemic diseases.
  27. Sixteen mental constitutions/personalities.(Manas prakriti)
  28. Concepts in embryology, maternal health , management of labour and neonatal care.
  29. Concept of preventive medicine and therapies.
  30. Geriatric medicine for restoration of health( Rasayan chikitsa)

Image result for Ancient Ayurvedic


उपासाचे पंचपक्वानांचं ताट !!!!!!?????

Image result for images food on fasting

उपासाचे पंचपक्वानांचं ताट !!!!!!?????
“आई, हे उपासाच्या फराळाचे ताट आहे?” विस्फारलेल्या डोळ्यांनी मी सासूबाई ना विचारत होते.लग्नानंतरच्या पहिल्याच नवरात्राच्या अष्टमीला सवाष्ण फराळाला आली होती,मी नुकतीच पुण्याहून नाशकात घरी पोचत होते,आई ताट वाढत होत्या.त्यांच्या गोड़ आवाजात , अगं आलीस का ग? मधून आता तुझा आयुर्वेदिक उपदेश सुरु नको करुस इशारा मला कळला होता, म्हणून मी लगेच काय म्हणताय काकू ?म्हणून सवाष्णिकडे वळले.
घरी कधीहि आलेली कोणीही व्यक्ती, तिला चार शब्द प्रेमाचे आणि ४ घास मनापासून केलेल्या अन्नाचे मिळायलाच हवे हा त्यांचा जीवनमंत्र आहे. अगं उपासाची सवाष्ण असली म्हणून काय,एक दोन पदार्थ वाढायचे का ताटात असा त्यांचा उद्देश असतो. सकाळी लवकर उठून अतिशय निरनिराळे चविष्ट उपासाचे पदार्थ बनवून भरगच्च थाळी सवाष्णीसामोर असते.सवाष्ण घरी निघाली तेंव्हा दोन पाचकचुर्णाच्या पुड्या त्यांच्या हातावर ठेवून मग पाया पडावे ,अशी जाम इच्छा झाली होती पण अर्थातच ती आवरती घेतली. असो .
उद्या महाशिवरात्र बेत काय मग ??? ……
उपासाचं आध्यात्मिक महत्व हा वेगळा विषय परंतु पोटाला आराम मिळून , पोटातील अग्नी निर्दोष होऊन तोच शरीरातील इतर वाढलेल्या दोषांना पचवतो आणि शरीराची प्रतिकारशक्ती वाढवतो असे लंघनाचे (उपासाचे) थोडक्यात महत्व सांगता येईल. योग्य रीतीने केलेले लंघन व्याधी कमी करण्यास आणि आरोग्य वाढवण्यास अग्रगण्य मानले जाते. लंघनावर एक संपूर्ण लेख लवकरच लिहीन तूर्त उद्या उपासाच्या नावाखाली पोटावर अन्याय होऊ नये म्हणून काही मुद्दे
१.उपास असताना काही न खाणे अपेक्षित असते परंतु ते अव्यवहार्य असल्यामुळे उपासाला हलके आणि काही विशिष्ट पदार्थ कमी प्रमाणात पोटाला फक्त आधार म्हणून खावे.
२.डाळिंब ,मोसंबी, पपई ,केळी, ताजे अंजीर, काळ्या मनुका, काळे खजूर यांचा समावेश करावा. बाहेरचा साखरेचा भडीमार केलेला जूस पेक्षा वरील फळे चावून खावीत
३.पिण्याचे पाणी कोमट ठेवा ,भरपूर ताजे गोड़ ताक सैंधव घालून पिण्यात असू द्या.
४.लाल भोपळ्याचे सार, लाल भोपळ्याची भाजीचा बटाट्या ऐवजी वापर करावा
५. राजगिरा लाही ताक घालून अथवा दूध घालून खावी पचायला हलकी आणि पित्त वाढू देत नाही.
६.चहा कॉफी ऐवजी दूध सुंठ पावडर घालून घ्यावे.
७. केळीचे शिकरण करण्याऐवजी केळी चे बारीक काप करून त्यात १/२ चमचा मध ,२ चमचा तूप,वेलची जायफळ पावडर घालून खावे .
८. बटाटा चिप्स,साबुदाणा चिवडा इत्यादी तळलेलं पदार्थ खाण्यापेक्षा रताळ्याचा फोडणीचा तिखटामिठाचा किस , राजगिरा लाहीचा तुपाची जिरे फोडणी दिलेला चिवडा खावा. किंवा अगदी एखाद दुसरी राजगिरा पिठाची तिखटाची पुरी देखील चालू शकेल.
९. विकतची मलाई बर्फी किंवा इतर गोड़ उपासाचे पदार्थ खाण्यापेक्षा रताळ्याचे गोड़ गुळातले काप, सुकामेव्याचा लाडू,चिक्की ह्या पदार्थाना प्राध्यान द्या.
१०. शेंगदाणे ऐवजी ओले खोबरे वापरले तर पित्तIचा त्रास असणाऱ्यांची ऍसिडिटी वाढणार नाही.
११. icecream , फ्रुटसॅलड ,मिल्कशेक आवर्जून टाळावे.
यादी अजूनही खूप वाढू शकते परंतु उपासाला कमी खाणे हा नियम लक्षात ठेवून इथेच थांबूयात . वरील सगळे पदार्थ हे उदाहरणादाखल दिलेले आहेत .उपासाला हे सगळे एका दिवशी खा असा याचा मुळीच अर्थ नाही. यातील जे शक्य,आपापली पचनशक्ती,भूक याचा अंदाज घेऊन खा.
उपासतील चविष्ट पण त्रासदायक पदार्थ वगळून वरील साधे,शरीराला उपकारक आणि चवीलाही उत्तम असे पदार्थ खाण्यात आले तर उपास खऱ्या अर्थाने सफल होईल .
वरील पदार्थ सर्वसामान्य निरोगी लोकांसाठी आहेत . मधुमेही अथवा इतर विशिष्ट्य आहार सुरु असलेल्यानी आधी सल्ला घ्यावा. मधुमेही लोकांनी अर्थातच गुळ साखर घातलेल्या पदार्थांपासून दूर राहा हे वेगळे सांगायला नको.
उपासावरिल विस्तृत लेख wordpress वर मागे लिहिला होता त्याची लिंक देत आहे नक्की वाचा…/…/fast-official-leave/
वैद्य रुपाली पानसे
आद्यं आयुर्वेद , पुणे
( लेख आवडल्यास मूळ लेखात फेरफार न करता तसेच लेखिकेच्या नाव व इतर माहितीसह पोस्ट अथवा शेअर करावा. आपल्या या कृतीने काढलेला वेळ आणि वापरलेली बुद्धी सत्कारणी लागेल)

शेवटी भाषेत काय ठेवलेय हो?

मला कायम प्रश्न पडतो कि लिखाण शुद्ध अशुद्ध असू शकते .भाषा शुद्ध किंवा अशुद्ध कशी असू शकेल . भाषेचा बाज ,बोलण्याचा ढंग हे ते त्या त्या ठिकाणच्या लोकांचा आत्मा असतो ओळख असते उलट.
लहानपणी २ नंबर जास्त जर मला कुठल्या विषयावरून चिडवले गेले असेल तर ती माझी भाषा किंवा बोलण्याची पद्धत (जी periodically rather geographically बदलत होती).२ नंबर यासाठी कारण नंबर १ विषय ज्यावरून मला सर्वात जास्त चिडवले जायचे,जाते तो म्हणजे माझे पु. लं. सारखे पुढे असलेले cute दोन दात. असो जळतात काही लोक पु. ल. आणि माझ्यावर 🙂 😉
बाबांच्या बँकेच्या नोकरीमुळे शाळा सुरु झाल्यावर विदर्भात बदली झाली.वैदर्भी भाषा माझ्या अगदी नसानसात लगेच भिनली.आई बाबाना नाशिक हुन अमरावती ला गेल्यावर भाषेच्या च्या अडचणी आल्या, त्या मला व माझ्या भावाला तेवढ्या आल्या नव्हत्या . भाजी घ्यायला आई बरोबर गेले कि आई कोथिंबीर मागायची , भाजीवाली बाई आ करून बघायची मग मी हळूच म्हणायची सांबार द्या ना मावशी.बटाटे वडा मागताना त्याला आलू बोन्डा म्हणतात कळल्यावर आमचाच वडा झाला होता.दादा एकदम चालीत काऊन बे ,काह्यला बे बोलायला लागला होता तर मी ”आई , मी ठाकरेंच्या बालीबरोबर जाऊन राह्यलो ग ”(आईचा हात कपाळावर)! सुट्टीमध्ये मामा मावशी आणि भावंडे तर मिमिक्री बघताय असे हसायचे आमचे बोलणे ऐकून
५ वर्षात वऱ्हाडी वडा भात,आंबील ,डाळ भाजी सात्म्य होते ना होते तोच बाबांची परत बदली झाली ती थेट खान्देशात. शाळेमध्ये माझे बोलणे म्हणजे सर बाईं मुलींपासून पासून सगळ्यांच्या मनोरंजनाचा विषय झाला होता. आता आई बाबांची हि गत अशीच झाली होती. पण खान्देशी झणझणीत खिचडी व कच्चे तेल , काळ्या मसाल्याची रसई आणि बरोबर पुरणाचे मांडे ,शेव भाजी,वांगी भरीत च्या चवीने ”मी आलो , मी गेलो” चे कधी “मी आली, मी गेली ” झाले ते माझ्या धी धृती स्मुतीना अजून उमजले नाही.खरी गम्मत तर अजून वाट बघत होती.खान्देशाने वऱ्हाडी गिळून टाकली होती पण पुणेरी तिकडे आ करून कधी गिळू हिला अशी वाट बघत होती.
६ वर्षात पुरेपूर खान्देशी बाज घेऊन (थोडी फार अहिराणी हि यायला लागली होती ) मी १२ वी नंतर पुण्यात प्रवेश केला(चुकला ना काळजाचा ठोका हाहाहाहा) . काही दिवसात माझे नाव च माझ्या पुणेरी नातेवाईकांत आणि कॉलेजच्या काही लोकल मुलामुलींमध्ये “मी आली मी गेली रुपाली” पडले होते . ‘न’ चा ‘ण’ आणि ‘ण’ चा ‘न’ असे गंभीर असांस्कृतिक सुरुंग हि खान्देशी गाठोड्यात होते .पण म्हणतात ना पुणे तिथे सगळे च भारी. पुणेरी पाण्याला वेळ नाही लागला मला पुणेरी बनवायला.आणि ‘मी आली, मी गेली’ चे ‘मी आले, मी गेले’ झाले.
पण माझा प्रॉब्लेम काही सुटला नव्हता कारण आता पुण्याहून घरी खान्देशात सुट्टीत गेले कि माझ्या मैत्रिणी खूप हसायच्या माझे बोलणे ऐकून.म्हणायच्या किती वेगळे बोलतेस ग हेल काढून लाड लाड नाटकी ………..अगदी पुणेरी ! झालं म्हणजे आता काय हिब्रू शिकावी कि काय ?
असो परंतु क्वचित प्रसंगी अरे ला तुरे कारे करायची वेळ आली कि माझ्यातली वऱ्हाडी,खान्देशी कम पुणेरी कॉकटेल भाषेने समोरच्याला फेसयुक्त चक्कर येईल इतके विदर्भाने ,खान्देशाने आणि पुण्याने मला वाचिक सक्षम बनवलय हे निश्चित !
रुपाली पानसे

Moral Ethics and Ethical Dilemma

“अर्रे ए मादर***….चाल कि पेप्सी खाऊ कि …… अगदी दवाखान्यालगत असलेल्या शाळेच्या ग्राउंड वरून जोरात कोणीतरी निरागस विद्यार्थी आपल्या परममित्राला संबोधून बोलत होता . समोरच्या पेशंट आजीनी चमकून खरे तर दचकून माझ्याकडे पहिले आणि कसेबसे हसत बोलल्या , “आज कालची मुले ना …” मी फक्त हम्म म्हंटले . हाच प्रसंग आणि कारण आजचा हा ब्लॉग लिहायचे .
, #gender #parenting #schooling #porn #addiction #teenageconfusion

संवाद वय वर्षे 2 ते 10 : बेटा चुळ नीट भर , बाळा अभ्यास कर बरं का , अगं धावू नकोस , अर्रे किती मळवले ते कपडे बदल जा , मारामारी नको करू रे , अगं कित्ती गोड़ दिसतोय ग फ्रॉक , पिल्लू तो डान्स करून दाखव ना काका काकूंना.

संवाद वय वर्षे 10 ते 14 : अगं केस बांध आधी , का उडया मारतेय , तो स्कर्ट बदल आणि नीट काहीतरी घाल अंगभर, तू गेलीसच का त्या मुलाशी बोलायला दुर्लक्ष कर , आता जरा नीट राहत जा ग , मान खाली घालून चालायला काय झाले तुला ,अरे ग्राउंड वर जात जा , घाबरलीस का ठेवून द्यायची एक हिम्मत कशी झाली त्याची , तुझी चूक नाही तू का रडतेस , मुलांनी मारामारी केलीच पाहिजे शाब्बास रे माझ्या शेरा ,तुला का लाज वाटतेय , आणि असे असंख्य वाक्ये .

काय फरक आहे दोन ग्रुप मध्ये . आधीच्या ग्रुप मध्ये सूचना या मुलगा आणि मुलगी दोघांनाही आहेत . जसजसे वय वाढते तसे तसे मुलाला देण्याच्या सूचना आणि मुलीला देण्याच्या सूचना बदलत जातात . काय चांगले काय वाईट असे काहीही ठरवायचे नाहीए किंवा मी पालकत्व या विषयातील तज्ञ् हि नाही . पालक या भूमिकेत बरेच वेळा मी पण भरडली जातेय आणि तेवढेच आई असण्याचे सुख हि भरभरून मिळतेय .
कुतूहल पोटी काही प्रश्न पडले मला .
मुलगी जशी जशी मोठी होते तेंव्हा खूप सहजपणे स्वाभाविकपणे तिची आई हळू हळू तिच्या वागण्या बोलण्याविषयी तिला सांगते आवश्यक ते बदल घडवून आणते . खूप जास्त नैसर्गिक असते ते आपण काहीतरी खूप भारी करतोय याची जराशी सुद्धा कल्पना नसते त्यांना .बस पिढ्यान पिढ्या होतेय ते . कसे कपडे घालावे , कसे बोलावे ,पुरुषांशी कसे वागावे बोलावे याच्या वेगळ्या सूचना ,वयात येताना , आल्यावरच्या वेगळ्या सूचना , आधार , माया प्रेम असे स्वाभाविक पणे होते . मुलींवर घातली जाणारी बंधने वैगेरे वैगेरे यावर मला अजिबात वाच्य नाही करायचे. माझा concern एक्साक्टली त्याच वयातील मुलांबद्दल आहे.
sexuality किंवा sex education हाही मुद्दा नाही सांगायचं मला . हि तर पुढची गोष्ट आहे.
मला प्रश्न पडतो कि खालील साध्या गोष्टी पालक आपल्या मुलाला सांगत असतील का , सांगायला हव्या का , गरज आहे का ( माझे मत तर हो अतिशय गरज आहे असेच आहे . )
मुलीच्या शरीरातील बदलाची जशी आई तिला कल्पना देते तशी मुलाच्या शरीरातील बदलाची कल्पना वडिलांनी आणि काही अंशी साध्या भाषेत आई ने हि दिली तर केवढा भावनिक आधार मिळेल मुलाला. शरीरसंबंध ,पॉर्न हे विषय अनपेक्षित रित्या धाडकन , काहीही कल्पना नसताना अगदी लहान वयात समोर आले तर काही मुलांवर त्याचा मानसिक आघात झालेल्या काही केसेस मी पहिल्या आहेत. एक आई म्हणून , एक पालक म्हणून नक्कीच खूप प्रश्न पडतात कसे सांगावे , काय सांगावे सांगू कि नाही केंव्हा सांगू . मुले हिंट देत असतात कदाचित आपण ते समजायला कमी पडत असू . विचारलेल्या प्रश्नांची काहीतरी fantacy सारखी उत्तरे न देता त्यांच्या वयाला जेवढे आवश्यक तेवढे ज्ञान दिले तरी खूप होत असावे .

1. मुलीला आपण खूप सहज सांगतो कि मुलांकडे बघू नकोस खाली मान घालून चाल , उगाच हसू नकोस असे खूप काही …..तसे आपण मुलाला सांगू शकतो का कि बेटा , मुलींशी असे नको वागूस , असे नको बघूस , असे काही नको करुस कि त्यांना लाज वाटेल किंवा त्या घाबरतील . ज्या गोष्टींमध्ये तुला मजा येतेय किंवा तुला त्या निरुपद्रवी वाटत असतील परंतु कदाचित त्या गोष्टी तुझ्या आजूबाजूच्या मुलींकरिता त्रासदायक , अपमानकारक आणि भीतीदायक असू शकतात . तुला आवडणाऱ्या मुलीचा तू केलेला पाठलाग तुझ्यासाठी जरी फार काही मोठी गोष्ट नसली तरी त्या मुलीला ह्या गोष्टीचा भयंकर मानसिक त्रास होऊ शकतो . ह्या घटनेचे पडसाद भविष्यकाळात अजून उग्र स्वरूप धारण करू शकतात. यासारख्या गोष्टी मुलांबरोबर बोलायला हव्या ना ? TV सिनेमांमध्ये दाखवले जाणारे स्त्री चे चित्रण हे वास्तवात तसे नसते हेय किती पालक आपल्या मुलाला सांगत असतील . कापड लत्ता, वेगेवेगळ्या फी , classes लावले, अभ्यासाला बळजबरी बसवले कि पालक ह्या नात्याची जबाबदारी संपते का?

2. आज खूप लवकर मुले शिवी या प्रकाराला introduce होत आहेत . खूप कमी वयात एक वाक्यात 2 2 अर्वाच्य शिव्या हि काही चांगल्या घरातील वाटणाऱ्या मुलांकडून पब्लिक place मध्ये मी ऐकल्या आहेत . दुर्दैवाने कि सुदैवाने माहित नाही पण कमी संख्येत तरीही मुली पण यात सहभागी आहेत.
पूर्वी सिनेमा मध्ये Bastard आणि Rascal हि शिवी खूप स्टाईल मध्ये हिरो आणि विशेष करून हिरोईन च्या तोंडी दाखवली जायची.
मला आठवते 11 एक वर्षाची असेन , खेळता खेळता दादा बरोबर भांडण सुरु झाले आणि अगदी नुकत्याच पाहिलेल्या कुठल्यातरी सिनेमातील हिरोईनची पुरेपूर कॉपी करत मी एकदम स्टाईल मध्ये बोलले , “YOUUUU Bas ***** ” एक सेकंदाच्या आत कानामागे खणणणण आवाज आणि मुंग्या आल्या . मला कळलेच नाही याला काय झाले एकदम . दुसऱ्या मिनिटाला समोर दाणकन dictionary आपटली माझ्यासमोर बसला तोच शब्द शोधून त्याचा अर्थ जोरात वाचायला लावला.(तू ब्लॉग वाचतोय ना दादा , आठवले ?)
मुलगा किंवा मुलगी जेंव्हा कुणाचे ऐकून बघून वाचून शिवी देतात तेंव्हा आपली जबाबदारी असते ना आधी त्याचा अर्थ सांगावा ..नुसते रागावून काय साध्य होणार . अर्थ कळाला तोही आई किंवा बाबां कडून , तर पुढे शिवी दिलीच जाणार नाही किंवा देताना किमान लाज तरी वाटली पाहिजे स्वतःची. शिवी देणे हि style वाटते हा एक अजून मुद्दा आहेच म्हणा . पर्सनल चॉईस शेवटी परंतु कोवळ्या वयात हि जाण दिली तर प्रमाण नक्कीच कमी होईल .
जेंव्हा मुलगा किंवा मुलगी पहिल्यांदा दारू हा शब्द उच्चारतो तेंव्हा आपली पहिली reaction गप रे गप ग, परत बोलू नकोस असे हं, अशी येणे स्वाभाविक असले, तरी ती तशी येणे बरोबर आहे का ? त्यांनी विचारलेला प्रश्न कदाचित आपल्याला संधी असते त्या गोष्टींबद्दल योग्य ते त्यांच्या पर्यंत पोचवायची . शेवटी एका विशिष्ट मर्यादेपर्यंत च आपण मुलांवर बंधन ठेवू शकतो. परंतु योग्य वयात योग्य ती माहिती दिली तर योग्य तोच निर्णय किंवा त्यांनी घेतलेला निर्णय हा विचार करून घेतलेला असेल. मित्र करतात, स्टाईल वाटते, हिरो करतो , सगळेच करतात अशी परिस्थिती प्रेरित तरी नसेल.

लिहावे तेवढे वाढेल ह्या ब्लॉग पुरता एवढेच .मुख्य म्हणजे पालक म्हणून स्वतःला आधी समजून घेणे जास्त आवश्यक आहे . आपल्याला काय अनुभव तसेच प्रतिक्रिया नक्की कळ्वा.